Blijf op de hoogte van Bionews

De glutenvrije alternatieven: van vertrouwd tot exotisch

Welke granen, grassen en andere gewassen bevatten geen gluten en kunnen een alternatief zijn voor glutenhoudende granen zoals tarwe en spelt? Sommige liggen voor de hand, andere zijn heel exotisch...

Wie glutenvrij moet eten kan probleemloos maïs, rijst, boekweit, tapioca, haver, aardappelmeel,  gierst, kikkererwten eten... Aangezien sommige traditionele glutenvrije voeding te zetmeelrijk is en soms nog weinig andere voedingstoffen bevat , worden een aantal minder bekende granen en grassen als lekker en voedzaam alternatief naar voren geschoven Dat is onder meer het geval met quinoa, fonio, teff, amaranth.

Fonio is een grasgraan dat in vooral in West-Afrika geteeld wordt. Fonio is zeer voedzaam en gezonder dan couscous , laat een hoge productie toe op zeer schrale grond en isis zeer lang houdbaar. De zaden zijn zo klein dat ze makkelijk met zand verward kunnen worden. Aangezien deze zandkorrels in het Noorden (Sahara) in overvloed aanwezig zijn is het een heidens karwei om de Fonio helemaal schoon en zandvrij te krijgen. De vrouwen die Fonio handmatig schoonmaken hebben voor een kilo ongeveer een uur nodig. Fonio is heel makkelijk bruikbaar in diverse bereidingen.

fonio
Senegalese landbouwer met fonio. (Foto Wikipedia Commons)

Amaranth en quinoa worden pseudogranen genoemd en behoren beiden tot dezelfde plantenfamilie.

Quinoa wordt al duizende jaren als belangrijkste voedselgewas in de Zuid-Amerikaanse Andes verbouwd. De inca's gebruikten het als akkerbouwproduct voor de hoogvlakten want, net als een ander gewas uit de Amarantenfamilie, amarant. Vooral in de Andes boven de 4000 meter groeit nog weinig. De Quinoa kan ook onder koude, voedselarme en droge omstandigheden groeien. De groeiduur is 5-6 maanden. De belangrijkste landen zijn Peru, Bolivia en Ecuador. Sinds enige jaren wordt er ook in Europa een quinoavariëteit gekweekt. Wat betreft eiwitsamenstelling lijkt quinoa sterk op melk. Alle essentiële aminozuren zijn aanwezig, in een voor mensen bijna perfecte balans. In vergelijking met granen is quinoa rijk aan vitamines B2 en E en de mineralen ijzer, koper en magnesium. Het calciumgehalte daarentegen is relatief laag. Quinoa bevat verder overwegend onverzadigde vetzuren en is energierijk.

640px-Peru_quinoa
Landbouwcursus in een Peruaans quinoaveld. (Foto Wikipedia Commons)

Het eiwit in de amaranthkorrel heeft niet alleen een hoog lysinegehalte (een essentieel aminozuur voor de mens)maar ook een hoog gehalte aan magnesium, fosfor, kalium, zink, en vitaminen B en E. Vergeleken met tarwe bevat amaranth 3 keer zoveel vezels, 5 keer zoveel ijzer en het bevat 2 keer zoveel calcium als melk.

Amarant
Amarant (foto Wikipedia Commons)
576px-Teff_(Eragrostis_tef)
Teff (Foto Wikipedia Commons)

Teff is een eenjarig grasachtig graangewas. Het vormt 10 tot 20 spruiten waar 60 tot 80 cm lange halmen met daarin een bloem/zaadpluim. Het gewas teff heeft een maximumhoogte van 1,6 meter. De korrels zijn net zo groot als zandkorrels, wat het schonen bemoeilijkt. Teff is uiterst voedzaam, zit boordevol vezels en voedingsstoffen als ijzer, calcium, magnesium en zink. Door het lage fytinezuurgehalte in teff, worden de mineralen, calcium en ijzer beter opgenomen. Teff komt oorspronkelijk uit Ethiopië. Van het meel van teff wordt in Ethiopië enjera (soort brood/pannenkoek) gemaakt. In Ethiopië wordt ter verbetering van de smaak en bakwaardigheid fenegriek aan teffmeel toegevoegd.

Ethiopie-Battage_du_teff_(13)
Het dorsen van de teff in Ehiopië. (Foto Wikipedia Commons)