Blijf op de hoogte van Bionews

Knoflook: culinair en gezond

Knoflook wordt al eeuwen gebruikt om haar culinaire en medicinale eigenschappen. Knoflook speelt een rol bij het gezond houden van het hart en bij het behouden van een normaal cholesterolgehalte en bloeddruk. Mogelijk beschermt knoflook het lichaam ook door z’n ondersteunende werking op het immuunsysteem.

De werkzaamheid van knoflook dankt het aan het aminozuur alliine en het enzym alliinase. Alliine en alliinase komen in verse knoflook gescheiden voor. Wanneer deze twee stoffen  met elkaar in contact komen door ze te persen of te pletten, wordt alliine met het aanwezige allinase omgezet in het actieve allicine.

 Knoflookpreparaten

Er zijn heel wat knoflookpreparaten in België op de markt. Het is daarom niet eenvoudig een juiste keuze te maken. Uit onderzoek blijkt dat er een grote variatie bestaat in samenstelling tussen commercieel beschikbare supplementen.

De meeste knoflooksupplementen bevatten geen allicine zelf, maar het alliine dat omgezet kan worden in het actieve allicine en andere metabolieten. Er bestaan gevriesdroogde knoflookextracten die het originele alliine bevatten en daardoor nog het meest op rauwe knoflook lijken. Ook bestaan er dragees waarin de twee voornaamste werkzame inhoudsstoffen van knoflook afzonderlijk voorkomen. Pas in het lichaam komen deze twee met elkaar in contact waarna ze omgezet worden in allicine.

Anderzijds bestaan er knoflookoliepreparaten die bereid worden door maceratie van kneusde knoflookteentjes in olie. Extracten van knoflook worden soms gemengd met plantaardige olie. Wanneer er over “aged garlic” gesproken wordt, dan worden de Japanse gefermenteerde knoflookextracten bedoeld. Gefermenteerde knoflook bevat geen allicine maar metabolieten die uit de allicine getransformeerd zijn.

 Gezondheidsvoordelen

 Knoflook tegen micro-organismen

Allicine heeft een invloed op verschillende micro-organismen. Allicine heeft onder meer antibacteriële activiteit tegen een breed scala bacteriën, waaronder mogelijk tegen de ziekenhuisbacterie (Meticilline-resistente Staphylococcus aureus -  MRSA). Ook de toxineproductie door aanwezige micro-organismen, wordt door knoflook tegengegaan. Ook tegen darmparasieten is knoflook werkzaam. Anderzijds heeft knoflook antischimmel activiteit, met name tegen Candida albicans. Allicine inactiveert de enzymen van pathogene bacteriën, virussen en schimmels.

 Knoflookpreparaten ter preventie van  cardiovasculair aandoeningen

Cholesterolverlagende werking van knoflookpreparaten

Het effect van knoflook op hart en bloedvaten werd in heel wat onderzoeken bevestigd.  Zo werd in een recente meta-analyse[1] 39 onderzoeken opgenomen. Hierbij werd het effect van knoflook onderzocht op totaalcholesterol, LDL-cholesterol (slechte cholesterol) en HDL-cholesterol (goede cholesterol) en triglyceriden. Te hoge cholesterolwaarden worden immers geassocieerd met een verhoogd cardiovasculair risico. De bevindingen in deze samenvattende studie suggereren dat knoflook het cholesterolgehalte effectief verminderen. De totale cholesterolspiegel daalde met gemiddeld  17 mg/dL, ook het LDL-cholesterol verlaagde gemiddeld met gemiddeld 9  mg/dL bij personen met verhoogde totale cholesterolniveaus (> 200 mg/dL) mits knoflook er voor meer dan 2 maanden gebruikt wordt. Een vermindering van het totale serumcholesterol met 8% is van klinische relevantie en is geassocieerd met een vermindering van het risico met 38% op het ontwikkelen van cardiovasculaire problemen op 50-jarige leeftijd. In de studie werd nagegaan of de knoflookpreparaten aanleiding gaven tot bijwerkingen en deze werden geassocieerd met minimale bijwerkingen. Zij kunnen worden beschouwd als een goede veilige alternatieve  methode om cholesterol te verlagen bij patiënten met licht verhoogde cholesterolwaarden.

 Bloeddruk verlaging door knoflook

Bloeddrukverlaging door gebruik van natuurlijke producten is uiteraard zeer wenselijk. Heel wat dieronderzoek hebben gesuggereerd dat knoflook bloeddruk verlaagt, maar onderzoek bij de mens geeft vaker gemengde resultaten. Een meta-analyse gepubliceerd in 1994 toonden veelbelovende resultaten bij patiënten met milde hypertensie, maar vond onvoldoende bewijs om knoflook aan te bevelen ter behandeling van meer ernstige vormen van hypertensie. Het toenemend gebruik van alternatieve en complementaire therapieën voor hypertensie is de aanleiding geweest tot een meer recente systematische review[2] en meta-analyse van studies die het effect van knoflookpreparaten op de bloeddruk bestudeerden.

In een recente studie aan de Universiteit van Adelaide werd onderzoek gedaan naar het gebruik van gefermenteerde knoflookpreparaten op patiënten met hypertensie. De resultaten werden gepubliceerd in de editie van januari 2013 in de “European Journal of Clinical Nutrition” [3] . Bij inname van zeshonderd tot negenhonderd milligram knoflook per dag daalde de systolische bloeddruk (bovendruk) met gemiddeld 4,6 millimeter kwik. Hoe hoger de bloeddruk, des te sterker het gunstige effect van de knoflookpreparaten is. Ook op de diastolische bloeddruk (onderdruk) hadden ze een gunstig effect. De hoeveelheid werkzame bestanddeel in de gebruikte preparaten in de studie is wel veel hoger dan in een teen verse knoflook. De onderzoekers concludeerden dat het gebruik van hoge doses gefermenteerde knoflookextract een gunstig effect hebben  op de bloeddruk en dat ze zeker gebruikt kunnen worden als aanvullende bloeddrukverlagende substantie.

 

Kan knoflook ook beschermen tegen kanker?

Een aantal dierstudies hebben aangetoond dat knoflook en knoflookpreparaten mogelijk bescherming bieden tegen bepaalde kankers, door de aanwezigheid van metaboliserende enzymen, tumorgroei-remmende bestanddelen en antioxiderende componenten in knoflook en lookpreparaten. Echter, op dit ogenblik is er nog niet genoeg bewijs om het gebruik van knoflook of knoflookpreparaten aan te moedigen ter preventie van kanker.

Personen die lijden aan kanker moeten wel voorzichtig zijn met het gebruik ervan. Knoflook kan mogelijk interageren met geneesmiddelen die gebruikt worden bij de behandeling. Van knoflook wordt ook gezegd dat deze het immuunsysteem boost, vooral dieronderzoek wijst in deze richting. Ook hieromtrent is meer onderzoek nog noodzakelijk[4].  

 

 


[1]Ried K, Toben C, Fakler P.  Effect of garlic on serum lipids: an updated meta-analysis. Nutrition Reviews 2013; 71(5): 282-299

 

[2] Effect of garlic on blood pressure: A systematic review and meta-analysis

[3]K Ried,  O R Frank &  N P Stocks, Aged garlic extract reduces blood pressure in hypertensives: a dose–response trial. European Journal of Clinical Nutrition 67, 64-70 doi:10.1038/ejcn.2012.178